اسپهان بهانه است، ایران آباد آرزوست
سلامت فکری جامعه ، تنها در گروی همین واکسیناسیون بر ضد خرافات و جاهلیت است که عوارضش درست با نخستین تب تعصب آشکار می شود
برای سلامتی عقل فقط آزادی اندیشه لازم است
سبک های معماری اسلامی ایران
(بخش چهارم)
سبک های معماری اسلامی ایران به چهار شیوه تقسیم میشوند که ما همراه با معرفی شیوه ها و همچنین معرفی بسیار مختصر برخی از بناها در خدمت شما عزیزان هستیم.
شیوه اول خراسانی ، شیوه دوم رازی ،
شیوه سوم آذری ، شیوه چهارم اصفهانی
شیوه چهارم : اصفهانی (قرن دهم تا سیزدهم هجری قمری)
برخی این شیوه را به دو قسمتِ شیوه اصفهانی اول و شیوه اصفهانی دوم تقسیم میکنند.
(این شیوه از زمان صفویان تا اواخر قاجاریه میباشد که دوره اول از صفویه تا افشاریه و دوره دوم از افشاریه تا پایان قاجاریه میباشد)
پس از این سبک دیگر شیوهای جانشین شیوه اصفهانی نشد تا در زمان پهلوی که معماری معاصر به وجود آمد و تا کنون ادامه داشته است.
دو معمار مهم این سبک استاد علی اکبر اصفهانی و استاد محمد رضا اصفهانی و استاد تزئینات استاد رضا عباسی میباشند.
خصوصیات این سبک
1: گسترش پلانها
2: تنوع در طراحی انواع بناها شامل :(فضاهای درون شهری مانند حمام ،مدرسه ،بازار ،میدان و غیره است و فضای برون شهری مانند کاروان سرا ،جاده ، پل و غیره میباشد.)
3: ساخت انواع گنبدها
4: ساخت انواع قوسها
5: ساخت انواع مناره ها
6: اجرای انواع تزئینات از جمله مقرنس کاری ، کاربندی ، گچبری ، نقاشی و....
7: استفاده شاخص و گسترده از کاشی کاری های معرق و هفت رنگ
8: نقشه و طرح با رعایت ترکیب و تناسب
9: پلان مستطیل شکل و چند ضلعی ساده
نمونه آثــــار
«اصفهانی اول»
1: میدان نقش جهان :
در ابعاد 150*500 متر و به نسبت یک به سه جهت برگزاری بازی چوگان و رژه سربازان ساخته میشود. این میدان دومین میدان شهری اصفهان بعد از میدان عتیق بوده است و در رده بزرگترین میدان های جهان میباشد.
2: مسجد جامع عباسی اصفهان :
این بنا شاهکاری جاویدان از معماری ، کاشی کاری و نجاری در قرن یازدهم هجری است
با توجه به اختلاف درجه قبله نسبت به میدان این بنا با
45درجه چرخش ساخته میشود و دارای چهار مناره که دو مناره متناسب با میدان و دو
مناره دیگر بیانگر جهت قبله است. دارای کاشی کاری هفت رنگ گسترده و 2 مدرسه در
طرفین میباشد. ارتفاع گنبد عظیم مسجد ۵۲ متر و ارتفاع مناره های داخل آن ۴۸ متر و ارتفاه منارههای سردر آن ۴۲ متر
است
3: مسجد شیخ لطف الله اصفهان :
دارای گنبد دوپوسته که قسمت بیرونی آن نقش درخت مو یا انگور است این بنا دارای مناره نمیباشد و گنبدی خاکی رنگ دارد.
4: مدرسه خان شیراز:
دارای 12 راهرو میباشد به نیت (12امام) و دارای 92 حجره میباشد (اسم پیامبر به حروف جمل) و دارای یک مسجد (خدا) و دارای پنج مدرس (پنج تن) که جمع اینها میشود 110 که نام حضرت علی به حروف امجد میباشد و دارای چهار اتاق است که روی هم میشود 114 که تعداد سوره های قرآن میباشد.
5: پل خواجو اصفهان :
دارای طول 132.5 متر و عرض 12 متر میباشد. دارای تزئینات آجری بوده همچنین دارای عمارتی زیبا (شاه نشین) در مرکز پل میباشد که دارای تزئینات گچبری و نقاشی است.
6: مدرسه چهارباغ اصفهان :
ساختمانی چهار ایوانی که بانی آن مادر شاه سلطان حسین بوده است و به همراه یک کاروان سرا (هتل عباسی کنونی) و یک بازار (هنر) بوده است.
7:مسجد جامع عتیق اصفهان :
در سبک اصفهانی شبستان جنوب غربی همچنین اجرای کاشی کاری در برخی از قسمت ها به وجود آمده است.
نمونه آثـــــار
«اصفهانی دوم»
1: باغ فین کاشان :
که دارای یک چشمه بنام سلیمانیه است و این آب در درون کل مجموعه بصورت مرتب میچرخد و دارای دو کاخ است که یکی از کاخها خصوصی است و دیگری برای پذیرایی مهمانها است و حمام که در داخل کاخ وجود دارد خصوصی بوده و از ریتم و سکون در طراحی فضا استفاده شده است. البته در دوران قاجار نیز الحاقاتی داشته است.
2: بنای قصر خورشید (عمارت خورشید) شهر کلات :
در دوران افشاریه و ترکیبی از سبک ایرانی هندی است.
دارای پلان هشت گوشه که در مرکز آن استوانه ای به ارتفاع 25متر خارج شده است و ترکیبی از سبک ایرانی هندی میباشد
3: مجموعه مسجد و بازارو حمام وکیل شیراز :
در مرحله اول بازار وکیل به وجود آمده نوع تزئینات آن کاشی کاری است. بازار وکیل بصورت صلیبی با ایجاد چهار سو (سوق) در مرکز صلیب ایجاد شده است. همچنین دارای کاشی کاری هفت رنگ میباشد.
مسجد وکیل نیز با کاشی کاری ظریف دارای سه طاق نمای مجلل در ورودی میباشد.
4: ارگ کریمخان شیراز :
دارای پلانی مربع شکل با چهار برج در چهار گوشه بنا بوده است و فقط صرفاً جهت دفاع نبوده و به عنوان کاخ نیز بوده است.
5: باغ نظر شیراز :
دارای پلان هشت ضلعی با تزئینات کاشی کاری در کنار نقاشی است در باغی مصفا میباشد.
خانه های قدیمی : که در اینجا فقط یک خانه از شهر کاشان معرفی میشود.
6:خانه بروجردی ها :
خانه ای بسیار زیبا همراه با کلیه فضاهایی که در خانه های قدیمی ایران وجود دارد.
دوستان عزیز برخی از این بناها در شیوه ی قبلی وجود داشتند که در این شیوه به آنها ساختمانهایی اضافه شده است
همچنین نام بسیاری از بناها در این مطلب ذکر نشده است. امیدوارم مفید بوده باشد.
(دوستان عزیز در این سبک به دلیل طولانی بودن از توضیحات درباره هر بنا کاسته شده که امیدوارم ببخشید)
پایان بخش چهارم و اتمام سبک های معماری اسلامی ایران
همانطور که در پایان تمام سبک ها گفته شد نام بسیاری از بناها متاسفانه برده نشد همچنین توضیحات درباره آثار بسیار کم بودند و سعی کردم که نکات مهم آثار را بازگو کنم همچنین بعضی از بناها که ارائه شد دارای عکسهای با کیفیتی نبودند که البته تمام سعی بر این بود که بهترین عکسها ارائه شَود حتی از هموطنان هم درخواست شد که متاسفانه اقدامی از جانب دوستان انجام نگرفت باز هم از اینکه توجه کردید سپاسگزارم.
و به دلیل کمبود ها عذرخواهی بنده را بپذیرا باشید. (نوید)