طرح عظیم میدان عتیق (امام علی)
احیای بزرگترین میدان تاریخی جهان در اصفهان
مجموعه ميدان عتيق و احداث آن 32 هكتار است كه در محدوده بافت قديم اصفهان قرار دارد. موقعيت ويژه ميدان عتيق در قلب بافت تاريخي و فرهنگي شهر زمینه ای را فراهم کرد تا این میدان به عنوان بزگترین میدان تاریخی جهان توسط شهرداری اصفهان در غالب طرحی عظیم احیا شود.
.jpg)
استخوان بندي شهر اصفهان بر محورهاي استقرار بناهاي عمومي و بارزترين آن بازار، استوار است . در اعصار مختلف با تبلور سبك هاي مختلف معماري و شهرسازي اين استخوان بندي از ميدان كهنه و مسجد جامع عتيق آغاز و در نقطه پايان به باغات هزار جريب در دامنه كوه صفه منتهي مي گردد.
اين محور فرهنگي و تاريخي بعنوان يك عنصر يكپارچه به چند قطعه اصلي تقسيم
مي گردد كه شامل :
1.قطعه ميدان كهنه و مسجد جامع عتيق
2.قطعه بازار
3.قطعه ميدان نقش جهان
4.قطعه چهارباغ عباسي
5.قطعه چهارباغ بالا
6.قطعه بازارچه حسن آباد و چهارباغ صدر
قطعه ميدان كهنه و مسجدجامع عتيق يكي از مهمترين قطعات و گره آغازين محور استخوان بندي شهر است .
تشكيل اين هسته به قبل ازاسلام و توسعه آن به بعد از اسلام بر مي گردد. در دوره سلجوقيان ميدان به عنوان اصلي ترين محل مبادلات عمل مي كرده و عناصري چون مسجد جامع مقرحكومتي سلجوقيان درشكل گيري وقدرت بخشيدن به آن نقش ويژه اي داشته اند.
در دوره صفويه ميدان كهنه همراه با محور بازار و ميدان نو ( ميدان امام ) به صورت يكپارچه عمل مي كرده و شاهرگ حياتي شهر را تشكيل مي داده اند. اما به دلايل سياسي ـ مذهبي ميدان كهنه ديگر بعنوان مركز قدرت اداري مورد توجه قرار نگرفت و حتي به نوعي با بي توجهي رو به رو شد.
در دوره قاجاريه با انتقال پايتخت به تهران از اهميت فراگير ميادين كاسته شد ولي ميدان كهنه به عنوان تكيه گاه اصلي توليدات داخلي نقش خود را حفظ نمود.
در دوره پهلوي ميدان كهنه بدليل احداث خيابان عبدالرزاق از شكل اصلي خود خارج و توسعه شهر به سمت جنوب قوت بيشتري گرفت و در دهه چهل سرمايه بيشتر صرف توسعه قسمتهاي جديد شهر شد و منطقه ميدان كهنه به واسطه عدم همپايي در توسعه نتوانست در خيزهاي اقتصادي شركت داشته باشد و در نتيجه محلي براي اسكان مردم بي بضاعت ، مهاجرين و آوارگان شد و به دنبال اين فاجعه دچار عقب ماندگي هاي كالبدي ـ فضائي و اجتماعي گرديد.
عليرغم صدماتي كه بر پيكره اين مجموعه وارد آمده از لحاظ ساختاري و ارزش بناهاي تاريخي از غناي بسياري برخوردار است كه عمده ترين اين بناها با ارزش عبارتند از :
مسجد جامع :
با قدمتي حدود 14 قرن كه بر روي تكه اي از شهر باستاني و بناهاي مهم قبل از اسلام ساخته شده است. وسعت فعلي مسجد بالغ بر 2 هكتار مي باشد.
مدرسه و كاروانسراي كاسه گران :
اين بنا در سال 1105 هجري در دوره سلطنت شاه سليمان ساخته شده است.
مسجد و منار علي :
مناره از بناهاي دوره سلجوقي است و ارتفاع آن بيش از 40 متر است.
هارونيه :
بناي مجللي طبق معماري ايران دارد كه عثمانيان ، كليميان و كليه فرق مسيحيان آن را منسوب به خود ميدانند و مسلمانان نيز اين مكان را مقدس شمرده اند.
بناهاي تخريب شده مجموعه شامل مدرسه نظاميه ، قصر سگ خانه ، منار خواجه علم، مسجد آقاسي ، نقارخانه و قيصريه مي باشد.
مشكلات مجموعه :
جمعيت :جمعيت موجود در محدوده به دو دسته « شب يا ساكن» و « روز يا مهاجر روزمره» تقسيم مي شوند.
دسترسي :
بافت فرسوده و قديمي به دليل نبودن امكانات ودسترسي مفيد نتوانسته است خود را با شرايط جديد زندگي شهري وفق دهد و پاسخگوي توقعات شهروند جديد از زندگي باشد.
كوچه هاي پيچ درپيچ و تنگ امكان گذر ماشين را كم كرده و عامل دور شدن فضا از ترقي و آشتي با مسائل پيشرفته اقتصاد و توسعه شهري است وخدمات رساني شهري رامحدودمي نمايد.
اين محور فرهنگي و تاريخي بعنوان يك عنصر يكپارچه به چند قطعه اصلي تقسيم
مي گردد كه شامل :
1.قطعه ميدان كهنه و مسجد جامع عتيق
2.قطعه بازار
3.قطعه ميدان نقش جهان
4.قطعه چهارباغ عباسي
5.قطعه چهارباغ بالا
6.قطعه بازارچه حسن آباد و چهارباغ صدر
قطعه ميدان كهنه و مسجدجامع عتيق يكي از مهمترين قطعات و گره آغازين محور استخوان بندي شهر است .
تشكيل اين هسته به قبل ازاسلام و توسعه آن به بعد از اسلام بر مي گردد. در دوره سلجوقيان ميدان به عنوان اصلي ترين محل مبادلات عمل مي كرده و عناصري چون مسجد جامع مقرحكومتي سلجوقيان درشكل گيري وقدرت بخشيدن به آن نقش ويژه اي داشته اند.
در دوره صفويه ميدان كهنه همراه با محور بازار و ميدان نو ( ميدان امام ) به صورت يكپارچه عمل مي كرده و شاهرگ حياتي شهر را تشكيل مي داده اند. اما به دلايل سياسي ـ مذهبي ميدان كهنه ديگر بعنوان مركز قدرت اداري مورد توجه قرار نگرفت و حتي به نوعي با بي توجهي رو به رو شد.
در دوره قاجاريه با انتقال پايتخت به تهران از اهميت فراگير ميادين كاسته شد ولي ميدان كهنه به عنوان تكيه گاه اصلي توليدات داخلي نقش خود را حفظ نمود.
در دوره پهلوي ميدان كهنه بدليل احداث خيابان عبدالرزاق از شكل اصلي خود خارج و توسعه شهر به سمت جنوب قوت بيشتري گرفت و در دهه چهل سرمايه بيشتر صرف توسعه قسمتهاي جديد شهر شد و منطقه ميدان كهنه به واسطه عدم همپايي در توسعه نتوانست در خيزهاي اقتصادي شركت داشته باشد و در نتيجه محلي براي اسكان مردم بي بضاعت ، مهاجرين و آوارگان شد و به دنبال اين فاجعه دچار عقب ماندگي هاي كالبدي ـ فضائي و اجتماعي گرديد.
عليرغم صدماتي كه بر پيكره اين مجموعه وارد آمده از لحاظ ساختاري و ارزش بناهاي تاريخي از غناي بسياري برخوردار است كه عمده ترين اين بناها با ارزش عبارتند از :
مسجد جامع :
با قدمتي حدود 14 قرن كه بر روي تكه اي از شهر باستاني و بناهاي مهم قبل از اسلام ساخته شده است. وسعت فعلي مسجد بالغ بر 2 هكتار مي باشد.
مدرسه و كاروانسراي كاسه گران :
اين بنا در سال 1105 هجري در دوره سلطنت شاه سليمان ساخته شده است.
مسجد و منار علي :
مناره از بناهاي دوره سلجوقي است و ارتفاع آن بيش از 40 متر است.
هارونيه :
بناي مجللي طبق معماري ايران دارد كه عثمانيان ، كليميان و كليه فرق مسيحيان آن را منسوب به خود ميدانند و مسلمانان نيز اين مكان را مقدس شمرده اند.
بناهاي تخريب شده مجموعه شامل مدرسه نظاميه ، قصر سگ خانه ، منار خواجه علم، مسجد آقاسي ، نقارخانه و قيصريه مي باشد.
مشكلات مجموعه :
جمعيت :جمعيت موجود در محدوده به دو دسته « شب يا ساكن» و « روز يا مهاجر روزمره» تقسيم مي شوند.
دسترسي :
بافت فرسوده و قديمي به دليل نبودن امكانات ودسترسي مفيد نتوانسته است خود را با شرايط جديد زندگي شهري وفق دهد و پاسخگوي توقعات شهروند جديد از زندگي باشد.
كوچه هاي پيچ درپيچ و تنگ امكان گذر ماشين را كم كرده و عامل دور شدن فضا از ترقي و آشتي با مسائل پيشرفته اقتصاد و توسعه شهري است وخدمات رساني شهري رامحدودمي نمايد.
بازسازي ميدان عتيق اصفهان ؛ احياي بافت تاريخي و کاهش معضلات شهري
مجموعه ميدان عتيق (امام علی) و احداث آن 32 هكتار است كه در محدوده بافت قديم اصفهان قرار دارد. اين مجموعه مي تواند ميدان امام دوم براي اصفهان به شمار آيد و موقعيت ويژه ميدان عتيق در قلب بافت تاريخي و فرهنگي شهر و همچنين امتداد معابر وابسته به آن تا بازار اين شهر زمینه ای را فراهم کرد تا این میدان در غالب طرحی بزرگ احیا شود.
در اين طرح، 455 پروژه در نظر گرفته شده، در طرح ميدان عتيق بيش از 100 ميليارد تومان هزينه شده و اين در حالي است كه يك ريال بودجه ملي حتي به صورت وام به اين طرح بزرگ ميراثي و جهاني تخصيص نيافته است. تامين اعتبار طرح احياي ميدان عتيق به صورت مشاركتي با بخش خصوصي انجام شده است.
ساماندهي فضاهاي مطلوب و سيماي شهري ميدان عتيق به لحاظ تاريخي بودن اين ميدان با عناصر ميراثي شامل بازار، مسجد جامع و ميدان امام به صورت زنجيروار شكل گرفته
ساماندهي فضاهاي مطلوب و سيماي شهري ميدان عتيق به لحاظ تاريخي بودن اين ميدان با عناصر ميراثي شامل بازار، مسجد جامع و ميدان امام به صورت زنجيروار شكل گرفته
طرح زيرگذر ميدان عتيق در مساحت 800 متر اجرا مي شود كه 400 متر اين ميدان به صورت سر پوشيده احداث خواهد شد.
